محل تبلیغات

داروخانه پیک شفا

غلات و حبوبات

به فارسی ارزن و به شیرازی الم و به هندی کنکی نامند؛ نوعی از جاورس است و دو قسم می‌باشد.
طبیعت آن سرد در آخر اول و خشک در دوم و از جاورس در خشکی کم‌تر است.
از حبوب معروفه است و در غلاف طولانی می‌باشد.
طبیعت تازۀ آن در اول سرد و تر و خشک آن در اول سرد و در دوم خشک با رطوبت فضلیه و گل آن گرم به اعتدال و لطیف و پوست درون آن مجفّف و قابض است.
به عربی بمن، به فارسی برنج، به هندی چاول نامند. گیاه آن مانند جو و گندم و برگ‌ها و ساق آن بلندتر و نرم‌تر و منبت آن یعنی محل زراعت آن زمین‌های نمناک و جاهائی که در آن آب باشد و یا آنکه آب بسیار به آن برسد مانند آب چشمه و رودخانه و باران و قنوات و بلندی گیاه آن در اکثر بلاد تا به یک قامت و در بنگاله تا به دو قامت می‌رسد و در دو فصل آن را زراعت می‌نمایند. بهترین برنج‌ها و اماکنی که در آنها خوب می‌شود بلاد هند و سند و ایران است خصوص جمال بارز کرمان و از آن بهتر در مراغه.
در طبیعت آن اختلاف کرده‌اند در حرارت و برودت آن بعضی حار در اول و بعضی بارد و بعضی معتدل دانسته‌اند و یابس در دوم و در این اتفاق دارند و بعضی مرکب‌القوی دانسته‌اند و این اقوی و قریب به صواب است و اقوال اول نیز درست است زیرا که چون در آب بجوشانند و آب آن را بگیرند و آن برنج را دم دهند که به فارسی چلاوکش نامند جرم آن برنج سرد در اول و آن آب گرم در اول و اما چون آب آن را بگیرند و دم دهند که آب‌پز نامند و اکثر بلاد را به دین نحو طبخ می‌دهند مایل به گرمی و لیکن باید که قبل از طبخ زمانی آن را با آب بخیسانند و خوب مالیده به چند آب شسته طبخ نمایند و اما برنج‌های لزج را چون چند مرتبه جوش ندهند و آب غلیظ لزج آن را نریزند استعمال آن جایز نیست
به فارسی جو نامند؛ از حبوب معروفه است بهترین آن سفید رسیدۀ بالیده تازۀ آن است و کهنه که یک سال بر آن گذشته باشد بسیار زبون.
طبیعت آن در آخر اول سرد و خشک است.
آب جو مقشر مطبوخ به حدی که جوها شکفته و مهرا شوند و صاف کرده سرد نموده و یا نیم گرم بیاشامند که ماءالشعیر نامند.
طبیعت آن سرد و تر است.
ذرت مکه:
خندروس به فارسی ذرت مکه و گندم مکه و بلال و به عربی حنطه دومیه و در تنکابن گندم مکه و بهندی جوار نامند؛ ثمر نباتی است در خوشه دانه‌های آن متصل به هم و الوان می‌باشد زرد و سرخ و سفید اما سفید آن بسیار به قدر دانه دخنی(ارزنی) و بزرگ‌تر از آن و خام آن با عفوصت و رسیده آن شیرین طعم و برشته کرده می‌خورند و سائیده آرد کرده از آن نان ترتیب می‌دهند شیرین و لذیذ می‌باشد گرما گرم آن و نبات آن شبیه به نی و نیشکر و ذرت بزرگ.
طبیعت آن مایل به حرارت و در دوم خشک و گویند معتدل در حرارت و برودت
ذرت:
ذرت حبی است سفید و شیرین از عدس بزرگ‌تر و در خوشه بزرگی پر می‌آید از دانه و نبات آن به قدر یک قامت و کم‌تر و زیادۀ بر آن و شبیه به نیشکر و نبات خندروس و بهترین آن سفید بزرگ دانه سنگین شیرین آن است.
طبیعت آن سرد و خشک و در جمع افعال مانند خندروس است
به فارسی جو برهنه نامند؛ نوعی از جو است و کوچک‌تر از آن و متوسط میان جو و گندم و مانند گندم مقشر می‌گردد و سرخ و سفید می‌باشد و گیاه آن یک ساق باریک دارد.
طبیعت آن گرم و خشک و گفته‌اند که در اول گرم و در دوم تر است
به فارسی گندم دیوانه نامند؛ دانه‌ای است از جو باریک‌تر و کوچک‌تر و با تلخی و مایل به سرخی و نبات آن شبیه به نبات گندم و در گندم‌زار می‌روید و در اصفهان کاکلک گویند.
طبیعت آن در دوم گرم و خشک و خشکی آن زیاده از گرمی به عقیده شیخ‌الرئیس در اوایل درجه اول نوعی گرمی و در آخر درجه دوم کمی خشکی دارد
به فارسی مرجومک نامند؛ حبی از حبوب ماکولۀ مشهوره است مدور و مفرطح و دو نوع می‌باشد بری و بستانی. بری آن کوچک‌تر مایل به تدویر و تلخ و آن را بنقه نامند و بستانی آن پهن‌تر و بزرگ‌تر و در نوع بستانی دانه‌های کوچک سرخ‌رنگ می‌باشد.
در حرارت مایل به اعتدال و در دوم خشک و بعضی در دوم سرد و خشک دانسته‌اند و تحقیق آن است که پوست آن گرم در اول و لب آن سرد در اول است، آب مطبوخ پوست آن ملین و جالی و لب یعنی جرم مقشر آن قابض و یبس بری آن غالب و نفخ بستانی زیاده
به فارسی گندم و به هندی کیهون نامند و بریان کردۀ نیم کوفته مقشر آن را برغول؛ از حبوب مشهورۀ معروفۀ ماکوله است اجود(بهتر، نیکوتر) آن تازه بالیدۀ سفید مائل به زردی و بعد از آن سفید آن است.
طبیعت آن در اول گرم و در رطوبت و یبوست معتدل و تازۀ خشک نشده آن در دوم تر است
به فارسی مشهور به لوبیا است؛ حبی است از حبوب ماکولۀ مشهوره و در اکثر بلاد به هم می‌رسد و نبات آن شبیه به لبلاب کبیر و بعضی ایستاده و اکثر مفروش بر زمین و بر مجاور خود می‌پیچد، قوت آن تا دو سال باقی می‌ماند.
طبیعت سرخ آن در آخر اول گرم و در دوم تر و سفید آن معتدل در حرارت و برودت و گفته‌اند سفید آن در اول گرم و در رطوبت و یبوست معتدل شیخ‌الرئیس به نقل از ابن‌ماسویه و ارصحانس گوید سرد و خشک
به فارسی نیز مشهور به ماش است؛ جسمی است از حبوب معروفۀ ماکوله و در اکثر بلاد کثیرالوجود و آن حبی است کوچک و مدور اندک طولانی پوست آن سبز و مغز آن سفید و بعضی پوست آن سبز تیره و بعضی غیر تیره و بعضی زرد رنگ و در بنکاله بعضی پوست آن سیاه بهترین همه سبز تیره است قوت آن تا سه سال باقی می‌ماند.
طبیعت آن در آخر اول سرد و مایل به خشکی و مقشر آن معتدل در نرمی و خشکی و قشر آن مرکب‌القوی مایل به گرمی و با عفوصت
به فارسی نخود به ترکی بولچاق نامند؛ بری و بستانی می‌باشد.
طبیعت آن در اول گرم و خشک و بری آن در آخر آن یعنی گرم‌تر و خشک‌تر از آن و نزد بقراط در دوم گرم و در اول خشک و سبز تازه آن در اول تر و قوت آن تا سه سال باقی می‌ماند
به فارسی نیشکر نامند؛ دو نوع است سفید و سرخ و هر یک اصناف می‌باشد از نرم نازک شاداب شیرین و صلب کم آب کم شیرین و بعضی شورمزه و به حسب اماکن مختلف می‌باشد.
به فارسی اسپست و به ترکی یونجه نامند؛ گل آن ضعیف‌تر از تخم آن است و قوتش تا پنج سال باقی است.
طبیعت آن در آخر اول گرم و تر و در دوم گرم و خشک نیز گفته‌اند
|◄ 1 ►|