محل تبلیغات

پاسخ به سؤالات مربوط به چگونگی نظافت دندان

تاریخ ثبت
دوشنبه ۲۴ اسفند ۱۳۹۴

بسمه تعالی

تدبیر نگاه داشتن دندان از بسیار وجه است. یکی آن است که از تُخَمه و تباه شدن طعام اندر معده پرهیز کنند و از چیزها که زود اندر معده تباه شود، چون شیر و جغرات(ماست) و ماهی شور و شیرینی‌ها که بخار آن بد است. اندر طعام خوردن ترتیب نگاه دارند و آنچه لطیف‌تر و رقیق‌تر و زود گوارتر باشد، نخست خورند و آنچه غلیظ‌تر باشد پس از آن خورند، از بهر آن که آنچه لطیف است زود گوارد، اگر پیش از آن چیزی غلیظ خورده شده باشد، این لطیف و گوارنده بر سر آن غلیظ ناگوارنده باستد(فرود آید) و تباه شود و آن غلیظ را تباه کند.
و از پس رنج و ریاضت چیزها نازک چون ماهی تازه و شیر نشاید خورد، از بهر آن که معده گرم شده باشد آن را زود تباه کند، و از وی بخاری تباه برخیزد. و قی کردن بسیار عادت نکند خاصه اگر آنچه برآید ترش باشد.
و از ترشی‌ها که دندان را کُند گرداند، و از چیزهای عِلْک(چیزهایی که در جویدن سخت باشد) چون ناطِف(نوعی حلوا از جمله شکرپنیر) و مانند آن خاییدن که دندان را برنجانند، و از چیزها که گوشت بن دندان را تباه کند، چون گندنا و جوز و خرما و شیر و مانند آن، و از چیزهای گرم از پس سرد و سرد از پس گرم، پرهیز کند.
و از پس طعام خِلال کند و میان دندان‌ها پاک کند، و اندر خِلال کردن چندان استقصا نکند که گوشت بن دندان را برنجاند. و هر بامداد مسواک کند، و اندر مسواک نیز چندان استقصا نکند که جلاء دندان را ببرد و روی دندان درشت کند. و مسواک از چوب نرم و طلخ کند. و هر وقت که قی کند نخست دندان‌ها چرب کند تا بخار بر وی سخت نشود. و اگر هر شب نیز به وقت خواب، دندان چرب کند و نخست به شکر کوفته بمالد یا به عسل، پس چرب کند بهتر باشد. و اگر مزاج گرم باشد صندل سوده و شکر بیامیزند و به روغن گل چرب کنند.
و بباید دانست که سرِ خرگوش، سوخته و کوفته با نمک به انگبین سرشته سوخته و ناسوخته با شبّ یمانی به آتش بریان کرده و اندر سرکه کشته و با مرّصافی آمیخته، هر ماه دو بار یا یک بار دندان ها به این چیزها مالیدن، دندان‌ها را پاک می‌کند.
کتاب (الاغراض الطبیه و المباحث العلانیه) حکیم اسماعیل جرجانی، جلد 1 ص 582
مکارم الاخلاق: پیامبر (ص) هر شب 3 بار مسواک می‌زد، یک بار پیش از خفتن، یک بار هنگامی که از خواب بر می‌خواست و آهنگ نیایش شبانه داشت و یک بار هم پیش از آن که روانة نماز صبح شود.
امام باقر (ع): اگر مردم می‌دانستند که مسواک زدن چه «فضیلت و فوایدی» دارد، آن را با خود به بستر می‌بردند.
پیامبر خدا (ص): جبرئیل، هیچ نزد من نیامد، مگر مرا به مسواک زدن سفارش کرد تا جایی که ترسیدم این کار بر من و امّتم واجب شود.
پیامبر خدا (ص): در پی غذا خوردن خلال کنید چرا که مایة سلامت دندان‌های نیش و دندان‌های پیشین است و برای سلامت جلب روزی می‌کند.
امام رضا (ع): ... هر کس می‌خواهد که دندان‌های خویش را حفظ کند، اندازه‌هایی برابر از سوختة شاخ بُز نَر کوهی، گزمازک(میوه درخت گز)، مشکک گل، سنبل رومی (سنبل‌الطیب)، حب‌الاثل(نوعی دیگر از گز مازج) و یک چهارم این مقدار نمک اندرانی (نمک بلور) بردارد و همه را آرد کند و با این مخلوط مسواک بزند، چرا که این مسواک دندان‌ها را محکم می‌سازد و از بن دندان‌ها در برابر آفت‌هایی که بر آن‌ها عارض می‌شود، حفاظت می‌کند.
دانشنامه احادیث پزشکی محمد ری شهری، ج1
خوانندگان محترم به متن فوق از حکیم جرجانی دقت کنید، پس از آن چند حدیث معتبر از روایات نبوی در آداب مسواک زدن را انتخاب کردیم.
برخی با استناد به مطالب مندرج در کتاب «الاغراض الطبّیه و المباحث العلائیّه» چنین برداشت کرده‌اند که مسواک زدن شب هنگام برای انسان مضر است.
یک بررسی اجمالی در این موضوع می‌کنیم و قضاوت را به خوانندگان محترم واگذار می‌کنیم:
1-     اولاً همان طور که در روایات اسلامی مشاهده کردید، مسواک زدن در شب نه تنها برای انسان مضر نیست بلکه پیامبر اکرم Jبدان اقدام نموده‌اند.
2-     از متن کتاب جرجانی صراحتاً مطلبی دال بر منع مسواک زدن هنگام شب بر نمی‌آید.
انسان هر زمان که احساس کرد باید به نظافت دهان و دندان خویش بپردازد، باید به آن اقدام کند؛ بویژه بعد از خوردن غذا و به خصوص در مورد کسانی که فاصله بین دندان‌هایشان موجب نفوذ ذرات غذا شده و سر انجام به پوسیدگی دندان و عفونت لثه‌ها منجر می‌شود.
3-     بر هر اهل علمی پوشیده نیست که شب هنگام باکتری‌های عفونت آور فرصت بیشتری برای تخریب لثه‌ها و دندان‌ها دارند. حتی عفونت‌های گلو و لوزه‌ها شب‌ها بسیار فعال‌تر از روزها باعث ایجاد عفونت دهان می‌شوند.
4-     اغلب دهان شویه‌های ضد عفونی کنندة دهان حتماً و لزوماً باید شب‌ها قبل از خواب استفاده شود، علاوه بر آن که در روز نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ از جمله ضدّ عفونت‌های لثه و حتی آفت‌های دهان که حتماً باید طبیعی و گیاهی باشد.
5-     این که مطلبی را با استناد به یکی از علمای قدیم به عنوان یک علم کاملاً عملی مطرح کنیم احتیاج به تأمل دارد. بر فرض این که جرجانی(رحمة الله علیه) مسواک زدن در شب را نهی کرده باشد، باید تحلیل گران علوم طب پایه ایرانی نیز مانند پزشکی امروز که مقلّد صرف طب غربی است، مقلّد بی چون و چرای علمای قدیم نباشند چرا که آن‌ها نیز از خطا و اشتباه مصون نبودند و خودشان نیز مدّعی عصمت نبوده‌اند. مثلاً برخی از دستورات ابن سینا در کتاب قانون در زمان ما اساساً قابل استفاده نیست. نسخه‌هایی که به درد زمان خودش می‌خورد. پس هر موضوعی را که از بزرگان علم و دانش قدیم می‌خوانیم باید با شرایط امروز بسنجیم و بعد آن را ملاک قرار دهیم و همینطور باید علت انتخاب و طرح آن را به طور شفاف بیان کنیم.
6-     باید توجه داشت که در باب نظافت دندان مسائلی در زمان ما وجود دارد که باید مورد تحقیق و بررسی قرار گیرد، از جمله عوارض خمیر دندان‌هایی که امروزه مورد استفاده قرار می‌گیرد، بویژه کودکانی که از این خمیر دندان‌ها استفاده می‌کنند. و اثر مسواک‌ها بخصوص مسواک‌های خشن و زبر در سایش و تحلیل مینای دندان که خود موجب تخریب دندان می‌شود. تازه برخی از پزشکان از طریق رسانه‌ها می‌گویند روزی سه بار دندان‌ها را مسواک بزنید. این کار از لحاظ سایش لایه محافظ دندان و عوارض مواد شیمیایی موجود در خمیر دندان‌ها باید مورد تحقیق قرار گیرد.
7-     این که بخارات معده شب هنگام وارد دهان می‌شوند نیاز به یک بررسی علمی و آزمایشگاهی دقیق دارد. تأثیر این بخارات بر روی لثه‌ها و دندان‌ها مورد سوال است. ثانیاً باید این مطلب را در نظر گرفت که پسمانده‌های لای دندان‌ها قاعدتاً باید اثر تخریبی بیشتری بر لثه و دندان داشته باشند، چرا که ماده سمی، اسیدی و عفونت آوری تولید می‌کنند که باعث تخریب و سوراخ شدن تدریجی دندان‌ها می‌شود. ما نیز بر این ادعا به صورت مطلق پا فشاری نمی‌کنیم بلکه می‌گوییم بدون تحقیق علمی در این مورد نمی‌توان با قاطعیت سخن گفت.
8-     برای پیشگیری از بخارات صعود کننده از معده بسوی دهان و دندان شخص حکیم جرجانی نیز به این نکته اشاره کرده‌اند که برای جلوگیری از صعود بخارات مضرّ باید رعایت اصول تغذیه درست را در دستور کار قرار داد. نه اینکه علی الاطلاق حکم کنیم که مسواک زدن صحیح شب هنگام مضرّ است. بدیهی است پرخوری و خوابیدن بر شکم پر و انباشته از غذا نه تنها باعث صعود بخارات مسموم می‌شود بلکه در بدن اخلاط فاسد تولید می‌کند و باید تمامی مسائل مربوط به تغذیه درست بر مبنای طب سنتی ایرانی را رعایت نمود.
9-     یکی دیگر از مشکلاتی که برای دندان‌ها باید خیلی جدی گرفته شود جرم گیری دندان‌ها بوسیله وسایل دندان پزشکی است که بارها مشاهده شده که آسیب‌های جدی به مینای دندان وارد کرده است.
10-ما خود همواره از یک داروی ترکیبی برای شستشوی دندان و لثه استفاده کردیم و به دیگران نیز توصیه نمودیم که سال‌ها آن را آزمودیم. نسخه آن عبارت است از:
سماق، مازو، گل سرخ، میخک، گلنار فارسی، پوست انار، نمک
داروها مخلوط و پودر شود؛ هر بار مقداری از آن را با انگشت به لثه و دندان‌ها مالیده و یا در صورت لزوم با مسواک به لثه و دندان مالیده شود.
اگر می‌خواهید دندان‌ها سفید هم بشود به جای گلنار فارسی از زاج سفید و کف دریا استفاده کنید.
این مطلب در پاسخ به سؤالات متعدد در رابطه با چگونه سالم نگه داشتن دندان از مؤسسه پیک شفا اصفهان، منتشر شده است.
منبع خبر
مؤسسه پژوهشی طب سنتی پیک شفا اصفهان
نظــــرات
نام

ایمیل   (نمایش داده نخواهد شد)
نظر

محمد - پنج شنبه ۵ فروردین ۱۳۹۵ - ساعت ۲۲:۲۲

دکتر روازاده مسواک زدن در شب رو منع کرده و نظرشون به اینکه در شب مسواک زده نشه .. مطالب شما هم جالب و کاربردی بود و داروی ترکیبی شما بنظر میاد از شویا بهتر باشه .. ممنون از مطالب خوبی که در سایت میذارید . بنده حقیر خوشحال میشم این طب هر چه زودتر رونق پیدا کنه و اهل طب به انتقاد یکدیگر بپردازن .... باتشکر فراوان