محل تبلیغات

خالی بودن معده مهمترین عامل نفخ شکم در ماه رمضان

تاریخ ثبت
یکشنبه ۶ مرداد ۱۳۹۲
هوالشافی
از دیدگاه طب سنتی نفخ شکم چند علت دارد:
1.  عارض شدن سوء مزاج سرد بر دستگاه گوارش به خصوص معده که این سردی حرارت غریزی آن را ضعیف می‌گرداند و هضم غذا را دچار مشکل می‌کند. به این ترتیب بخاراتی ناشی از هضم نامناسب غذا تولید می‌شود که در مواجهه با سردی غلیظ شده و به باد تبدیل می‌شود و باعث ایجاد نفخ می‌گردد.
2.  نوع غذایی که خورده می‌شود و مقدار آن در ایجاد نفخ دخیل است. اگر غذا بیشتر از مقدار معمول خورده شود، حجم معده گنجایش آن را نخواهد داشت و خود به خود دچار ضعف می‌شود بنابراین از هضم غذا عاجز شده و نفخ پدید می‌آید.
 
 
نوع غذای خورده شده به چند طریق موجب ایجاد نفخ می‌شود:
الف) غذای مصرفی رطوبت بالایی داشته باشد مثل کدو و خیار. چنین غذاهایی حتی اگر به مقدار معتدل خورده شوند. هنگام تأثیر حرارت معده بر روی آنها به علت رطوبت بالایی که دارند بخارات غلیظی ایجاد می‌کنند به طوری که حرارت مذکور از تحلیل بردن این بخارات عاجز می‌شود و به این ترتیب نفخ بوجود می‌آید.
ب) غذا خود بخود و بالذات  نفاخ باشد مثل عدس و لوبیا
ج) غذا بد رنگ و بد بو باشد از دیدگاه طب سنتی حس معده بسیار قوی است به طوری که از چیزهای خوشبو نفع برده و از مواد بدبو متنفر می‌گردد و بدیهی است آنچه که معده را به تنفر وادارد هضم خوبی نخواهد داشت و پیامد اجباری آن ایجاد نفخ و ناراحتی است.
3- نفخ می‌تواند به علت تجمع اخلاط نامناسب در دستگاه گوارش باشد مثلاً خلط بلغم و یا سودا یا صفرا در معده تجمع یابد و باعث ایجاد نفخ گردد.
و اما در ماه مبارک رمضان مهم‌ترین علل ایجاد نفخ شکم یکی خالی بودن معده به مدت طولانی و پر شدن آن پس از چند ساعت نخوردن غذاست و دیگری رعایت نکردن اصول صحیح تغذیه‌ای در فاصله بین افطار و سحر می‌باشد.

چه کنیم که در ماه رمضان از نفخ شکم در امان باشیم؟
اصلاح عادات غذایی مهم‌ترین راهکار در این باب می باشد:
1-  غذا باید به خوبی جویده شود تا کاملاً با بزاق دهان آغشته شده و سپس فرو برده شود ممکن است این سؤال مطرح شود که بعضی از افراد غذا را به خوبی نمی‌جوند ولی هیچ گاه دچار نفخ و و مشکلات گوارشی نیز نمی‌گردند و این چگونه امکان دارد؟ باید دانست که ساختمان و خلقت دستگاه گوارش در همه افراد یکسان نیست چنانچه بعضی‌ها معده قوی با جدار ضخیم و عضلات محکم نظیر سنگدان مرغ دارند. دارندگان این نوع معده غذاهای سخت و به درستی نجویده را خود نرم کرده و با کمک غدد مترشحه فراوان آن را به تحلیل می‌برند. عده‌ای به عکس معده و روده‌هایی با جدار نازک و کم گوشت تری دارند غدد مترشحه آن‌ها نیز کمتر از حد عادی است. تاب و تحمل اینگونه معده‌ها کم است این گونه اشخاص باید غذا را زیاد بجوند تا با آب دهان کاملاً آغشته گردد، به علاوه کمتر غذا بخورند تا معده از عهده وظایف خود برآید.
خوب نجویدن غذا و هضم ناقص آن باعث تنبلی روده و تخمیر غذا در دستگاه گوارش شده که تولید گازهای بدبو می‌کند که جذب خون شده و حتی باعث بوی بد دهان نیز می‌شود.
2-  تا قبل از احساس گرسنگی نباید غذایی خورد و هنوز کاملاً سیر نشده باید دست از خوراک کشید چرا که همانگونه که در علل نفخ ذکر شد، زیاده از حد غذا خوردن معده را تضعیف کرده و هضم را دچار اختلال می‌کند. این مسأله در ماه رمضان حائز اهمیت بسیاری است چون در هنگام افطار، گرسنگی و عطش زیاد افراد را وادار به خوردن سریع و به یکباره مقادیر زیادی غذا می کند و سیر شدن بیش از حد پیامدی جز ناراحتی دستگاه گوارش نخواهد داشت. چنانکه سعدی شیرازی می‌فرماید:
غذا گر لطیف است و گر سرسری **چو دیرت به دست اوفتد خوش خوری
و باز همو در مذمت اینگونه غذا خوردن در گلستان خویش می‌فرماید:
« گر جور شکم نیستی، هیچ مرغ در دام صیاد نیفتادی بلکه صیاد خود دام ننهادی. حکیمان دیر دیر خورند و عابدان نیم سیر و زاهدان سدّ رمق و جوانان تا طبق برگیرند و پیران تا عرق کنند، اما قلندران چندان که در معده جای نفس نماند و بر سفره روزی کس!»
3- مصرف غذا با آرامش و آهسته صورت گیرد. چرا که تند غذا خوردن باعث بلع هوا به داخل دستگاه گوارش شده و موجبات نفخ را فراهم می‌آورد.
4- در سر سفره و به هنگام صرف غذا مطالب نشاط آور و مفرح مطرح نموده و شوخی و خنده کرد. مرحوم دکتر احمدیه در کتاب راز درمان می‌نویسد: خنده تحریک لازم در جهاز هاضمه نموده و حرکت و جنبش آن را زیاد می‌کند و در نتیجه تسهیل در تحلیل نموده و عمل جذب را آسان می‌نماید. خنده و شادی موجب تحریک بیشتر روده‌ها شده و دفع مواد زائد را تسهیل می‌بخشد.
5- مصرف مایعات و چای و نوشابه به همراه غذا معده را تنبل می‌کند. آنزیم‌های هضم کننده پروتئین در محیط بسیار رقیق نمی‌توانند عمل کنند، پروتئین نیمه گوارش شده و نیمه جویده و به زور چای و نوشابه بلعیده شده در شکم نفخ و گاز تولید می‌کند.

از مصرف چه نوع غذاهایی باید پرهیز نمود؟
1-  پرخوری در سحر مضر است، بویژه استفاده از غذاهای پختنی و سنگین چرا که اولاً دستگاه هاضمه در سحر پذیرش غذاهای سنگین را ندارد و دوم اینکه معمولاً روزه دار پس از اعمال سحر به استراحت می پردازد و لذا پس از بیدار شدن متوجه سنگینی دستگاه هاضمه، احساس بوی بد در حلق و دهان، ترش کردن معده و آروغ زدن، سردرد، احساس کسالت و دیگر مشکلات می‌شود. پس بهتر است با یک وعده غذای پختنی در افطار و یک وعده غذای حاضری ولی مقوی در سحر به بدن و تأمین سلامتی‌اش کمک کنیم.
2-  پرهیز از مصرف غذاهای چرب و سرخ کرده و غذاهای تند و بسیار ترش و شور و پر ادویه
3-  پرهیز از مصرف چند نوع غذا روی هم
4-  پرهیز از مصرف قهوه و کاکائو و چای پررنگ در این ماه چرا که این مواد لایه داخلی معده را ملتهب می‌کنند و باعث ایجاد نفخ می‌شود.
5- پرهیز از مصرف نوشیدنی‌های سرد و آب یخ در هنگام افطار. در واقع آب یخ به جای اینکه مایه حیات باشد مایه ممات است.
6-  پرهیز از فاصله انداختن زیاد بین وعده‌های افطار و شام
7-  پرهیز از مصرف انواع نوشیدنی‌های گازدار دوغ، ماست و سالاد و میوه‌ها به همراه غذا
8-  پرهیز از مصرف غذاهایی مثل ماکارونی، فست فودها و شیرینی که در قنادی تهیه می‌شود.
9- پرهیز از مصرف چغندر و شلغم و سیر و پیاز خام، حبوبات نفاخ مثل لوبیا و عدس سبزیجاتی مانند کلم و میوه‌هایی مثل هلو، آلو، خیار و کدو و پرتقال و نارنگی

مصرف چه نوع غذاهایی در ماه رمضان برای افراد دچار نفخ شکم مفید است؟
بهتر است در این ماه از غذاهای با هضم ساده و آسان استفاده شود. غذاهای کبابی و خورشتی، سوپ‌های کم چرب، نان و پنیر و آب میوه از جمله آب سیب در این ماه مفیدند. البته مصرف آب میوه، مایعات و میوه جات باید حداقل 1/5- 1 ساعت با زمان صرف غذا فاصله داشته باشد. بهتر است در این ماه مصرف میوه جاتی از جمله انجیر، مویز و برگه زردآلو که ملین گیاهی و پر از فیبر گیاهی و نامحلولند و نان سبوس دار و قند طبیعی دستگاه گوارش را اصلاح و یبوست را برطرف نمود.
ترکیب غذایی شامل سبزی پلو که سبزی آن شوید یا گشنیز باشد و کباب برگ و جوجه کباب مفید است.
مصرف مرباهایی مثل مربای به و بالنگ و کره و عسل در هنگام افطار مفید است. جهت تقویت معده قراردادن سبزیجاتی مثل شوید، جعفری، ریحان، نعناع و مرزه در رژیم غذایی مفید است.
در صورت مصرف ماست، حتماً مقداری آویشن و نمک به آن اضافه شود.
شوید هضم کننده غذا و تسکین دهنده دل درد و مانع ضعف معده بوده و جلوی فساد غذا در بدن را می‌گیرد، اخلاط غلیظ را از معده خارج می‌کند و بادها را پراکنده نموده و از قسمت‌های مختلف بدن به تحلیل می‌برد. اگر گوشت با شوید پخته شود زهولت آن از بین رفته و به سرعت پخته شده و هضم آن آسان می‌گردد.
جعفری خلط‌های لزج را پاکسازی کرده و محلل نفخ است.
گشنیز تقویت کننده دهانه معده و مانع صعود بخارات از معده به سمت مغز است. به مقوی معده و دفع کننده بد بوی دهان و مانع صعود بخارات از معده به سمت مغز است.
بالنگ مانع ریختن صفرا به معده و روده‌هاست و معده و کبد را تقویت می‌کند و مخصوصاً مربای آن به هضم غذا کمک نموده و بادها را به تحلیل می‌برد.
ریحان از ضعف معده جلوگیری می‌کند و بادهای غلیظ را به تحلیل می‌برد.
نعناع معده و قوت هاضمه را تقویت نموده و بادها را به تحلیل می‌برد. در مقالات طب جدید نیز اثر ضد نفخ نعناع و تقویت دستگاه گوارش توسط این گیاه به اثبات رسیده است.
آویشن باعث تلطیف غذاهای غلیظ شده و بادها را به تحلیل می‌برد و معده را از رطوبت‌ها و خلط‌های زاید پاکسازی کرده و مانع صعود بخارات به سمت مغز می‌شود. از فساد غذا در داخل بدن جلوگیری کرده و دل درد را تسکین می‌بخشد.

نظریه نهایی طب سنتی رمضان و نفخ معده
تمامی موارد فوق بسیار مفید می‌باشند اما چنانچه نفخ شکم همچنان به آزار و اذیت خود ادامه داد روزه دار باید علاوه بر استفاده از نسخه‌های فوق با مصرف مسهل‌عام و ایجاد اسهال ملایم به میزان 3 الی 4 بار در شبانه روز تمامی عوامل جرمی رسوب شده در سطوح داخلی دستگاه گوارش را به یک باره بیرون بریزد تا بکلی از شر نفخ معده و روده‌ها نجات یابد.
الف) قبل از سحری
3 قاشق غذاخوری ترنجبینرا در 1/5 لیوان آب جوش مخلوط و پس از صاف کردن بلافاصله با 3 قاشق غذاخوری خاکشیکه از قبل تمیز شده درهم آمیزید و نیم گرم میل کنید.
ب)بعد از سحری یک قاشق غذاخوری بارهنگرا دریک لیوان عرق نعناعدر حالت جوش مخلوط و پس از سرد شدن میل کنید. با شکریا نباتیا عسلشیرین کنید.
پ)پس از باز کردن افطار با آب جوش و خرما قبل از مبادرت به صرف شام پودر بیسموت گیاهی میل کنید:
شیرین‌‌بیان50 گرم، نعناع، رازیانه، انیسون شیرین، زیره سبزو سیاهاز هرکدام 10 گرم.
داروها بصورت پودر مخلوط و به هموزن خودش شکر مخلوط می‌گردد. هنگام مصرف یک قاشق مرباخوری آن را با کمی آب مخلوط و میل کنید.
ت)1/5 تا 2 ساعت بعد از شام مسهل‌عاممیل کنید. میزان مصرف مسهل‌عام معمولاً بین یک الی 2 بار است که باید منجر به اسهال ملایم گردد. این اسهال طبق تجربیات باید بین 3 الی 4 بار اجابت مزاج باشد و کمتر از آن قادر به اخراج اخلاط اضافی از دستگاه گوارش نیست.
ث)رژیم غذایی باید مبتنی بر غذاهای آب پز مانند کته شوید و کته گشنیز و شوروای گشنیز و گوشت ماهیچه مرغ خانگی یا گوسفند باشد. 

بازتاب آن در
خبرگزرای ایمنا: خالی بودن معده مهمترین عامل نفخ شکم در ماه رمضان
منبع مقاله
کتاب رمضان- تغییرات مزاجی تألیف سید محمد موسوی، دکتر غلامرضا کردافشار
نظــــرات
نام

ایمیل   (نمایش داده نخواهد شد)
نظر